ติดไบร์ทยกฟัน คืออะไร? ทำไมต้องติด และกินข้าวยากจริงไหม?

เวลาที่ไปปรึกษาเรื่องการจัดฟัน หลายคนอาจเคยได้ยินทันตแพทย์พูดถึงคำว่า “ติดไบร์ท” หรือบางคนจัดฟันไปแล้วจู่ ๆ ก็มีก้อนสีฟ้า ๆ มาติดอยู่ที่ฟัน จนเกิดความสงสัยว่า ติดไบร์ทยกฟันคืออะไร สำคัญแค่ไหน แล้วที่เขารีวิวกันว่าติดแล้วเคี้ยวข้าวไม่ได้เลยนั้นเป็นความจริงหรือเปล่า วันนี้ Veranda Dental Clinic จะพามาไขข้อข้องใจเกี่ยวกับเครื่องมือชิ้นนี้ เพื่อให้คนที่กำลังวางแผนจัดฟันได้เตรียมตัวและเข้าใจขั้นตอนการรักษาได้อย่างสบายใจมากขึ้น

ไบร์ทยกฟัน (Bite Turbo) คืออะไร?

ไบร์ทยกฟัน (Bite Turbo) หรือเครื่องมือยกฟัน คือวัสดุชิ้นเล็ก ๆ ที่ทันตแพทย์นำมาติดไว้บนผิวฟัน โดยส่วนใหญ่มักทำมาจากวัสดุเรซินคอมโพสิตสีฟ้า สีขาว หรือบางครั้งอาจเป็นโลหะขนาดจิ๋ว หน้าที่หลักของวัสดุชิ้นนี้คือการ “เปิดการสบฟัน” หรือพูดง่าย ๆ คือเป็นตัวหนุนที่ทำให้ฟันบนและฟันล่างไม่สามารถสบกันได้สนิทชั่วคราว เพื่อสร้างระยะห่างระหว่างฟันในขณะที่กำลังดึงฟันอยู่นั่นเอง

ทำไมคนไข้จัดฟันบางรายถึงต้องติดไบร์ทยกฟัน?

ไม่ใช่ว่าทุกคนที่จัดฟันจะต้องติดเครื่องมือชิ้นนี้เสมอไป ทันตแพทย์จะพิจารณาติดไบร์ทยกฟันเฉพาะในเคสที่มีปัญหาหรือมีความจำเป็นทางการแพทย์เท่านั้น โดยมีเหตุผลหลักดังต่อไปนี้

ช่วยแก้ไขปัญหาฟันสบลึกหรือฟันสบคร่อม

สำหรับผู้ที่มีปัญหาการสบฟันผิดปกติ เช่น ฟันหน้าบนสบคร่อมฟันหน้าล่างลึกมากเกินไป (Deep Bite) การสบฟันลักษณะนี้จะไปขัดขวางการเคลื่อนตัวของฟัน การติดไบร์ทยกฟันจะช่วยยกฟันให้ลอยขึ้น เปิดพื้นที่ให้ฟันซี่อื่น ๆ สามารถเคลื่อนตัวไปยังตำแหน่งที่ถูกต้องตามแผนการรักษาได้อย่างอิสระ

ป้องกันแรงกดทับ ไม่ให้เครื่องมือจัดฟันเสียหายหรือหลุด

ในเคสที่ฟันสบลึกมาก หากติดเครื่องมือจัดฟันโลหะที่ฟันล่าง ฟันบนจะลงมากระแทกกับแบร็กเก็ตฟันล่างตลอดเวลาที่เคี้ยวอาหารหรือหุบปาก ซึ่งแรงกระแทกนี้อาจทำให้เครื่องมือจัดฟันบิดเบี้ยว หลุด หรือเสียหายได้ง่าย การติดไบร์ทยกฟันจึงเปรียบเสมือนกันชนที่คอยปกป้องอุปกรณ์เหล่านั้นไว้

ช่วยปรับระนาบการสบฟันให้การเคลื่อนฟันมีประสิทธิภาพ

เมื่อฟันไม่สบขัดกันเอง การดึงฟันก็จะทำได้ราบรื่นขึ้น ช่วยลดแรงเสียดทานและกระตุ้นให้ฟันเคลื่อนเข้าสู่ตำแหน่งที่ต้องการได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ในบางรายที่มีรูปหน้าสั้นจากการสบฟันลึก การปรับระนาบฟันในแนวดิ่งด้วยวิธีนี้ยังช่วยให้สัดส่วนใบหน้าดูสมดุลมากขึ้นอีกด้วย

ไบร์ทยกฟันมีกี่ประเภท?

โดยทั่วไปแล้ว เครื่องมือยกฟันที่นำมาใช้ในกระบวนการจัดฟันสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทหลัก ๆ ตามลักษณะการใช้งาน ได้แก่

ไบร์ทยกฟันแบบติดแน่น (Fixed Bite Turbo)

เป็นประเภทที่นิยมใช้กันมาก โดยทันตแพทย์จะใช้วัสดุเรซินหรือโลหะยึดติดเข้ากับผิวฟันด้วยกาวทางทันตกรรม ข้อดีคือมีความแข็งแรงทนทาน ควบคุมทิศทางการสบฟันได้อย่างแม่นยำ และไม่ต้องพึ่งพาวินัยของคนไข้ในการถอดเข้าออก มักนำมาใช้ในกลุ่มผู้ใหญ่หรือการจัดฟันเคสยากที่มีความซับซ้อนของการสบฟันสูง

ไบร์ทยกฟันแบบถอดได้ (Removable Bite Plate)

ลักษณะจะคล้ายกับรีเทนเนอร์แบบถอดได้ แต่จะมีแผ่นอะคริลิกเสริมขึ้นมาเพื่อช่วยยกการสบฟัน ข้อดีคือสามารถถอดออกเพื่อรับประทานอาหารและทำความสะอาดช่องปากได้ง่าย แต่วิธีนี้จำเป็นต้องอาศัยวินัยในการใส่เครื่องมืออย่างสม่ำเสมอ หากใส่ไม่ครบตามเวลาที่กำหนดก็อาจทำให้ผลลัพธ์การรักษาล่าช้าได้

ตำแหน่งในการติดไบร์ทยกฟันอยู่ที่ตรงไหนบ้าง?

ตำแหน่งในการติดไบร์ทยกฟันจะขึ้นอยู่กับลักษณะปัญหาของแต่ละบุคคล โดยตำแหน่งที่พบได้บ่อยคือบริเวณด้านหลังของฟันหน้าบน และบริเวณด้านบนของผิวบดเคี้ยวของฟันกรามซี่หลัง (สามารถติดได้ทั้งฟันกรามบนและฟันกรามล่าง) ก่อนทำการติด ทันตแพทย์จะตรวจเช็กสภาพฟันอย่างละเอียด หากพบว่าฟันซี่นั้นมีรอยผุ ก็จะต้องทำการอุดฟันให้เรียบร้อยก่อนเพื่อความแข็งแรงในการยึดติดวัสดุ

ข้อควรรู้เมื่อต้องติดไบร์ท กินข้าวยากไหม ใช้ชีวิตอย่างไร?

คำถามยอดฮิตที่สร้างความกังวลใจให้หลายคนคือ “ติดเครื่องมือนี้แล้วจะกินข้าวได้ไหม” ความจริงแล้วการใช้ชีวิตไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด เพียงแต่ต้องอาศัยการปรับตัวในช่วงแรกเท่านั้น

การปรับตัวในช่วงแรกของการรับประทานอาหาร

เมื่อฟันไม่สามารถสบกันได้สนิท การบดเคี้ยวอาหารให้ละเอียดจึงทำได้ยากขึ้นในช่วงแรก แนะนำให้เลือกรับประทานอาหารอ่อนนุ่ม เคี้ยวง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ซุป หรือเนื้อปลา และใช้วิธีหั่นอาหารเป็นชิ้นเล็ก ๆ พอดีคำ เพื่อลดภาระการเคี้ยว เมื่อผ่านไปประมาณ 1-2 สัปดาห์ กล้ามเนื้อขากรรไกรและฟันซี่อื่น ๆ จะค่อย ๆ ปรับตัวให้สบกันได้ดีขึ้น ทำให้กลับมาทานอาหารได้ใกล้เคียงปกติมากขึ้น

การออกเสียงและการพูดคุย

ก้อนวัสดุที่นูนขึ้นมาอาจทำให้ทิศทางลมในช่องปากเปลี่ยนไปเล็กน้อย ส่งผลให้ในช่วงวันแรก ๆ อาจมีการออกเสียงบางคำเพี้ยนไปบ้าง หรือรู้สึกพูดไม่ค่อยถนัด แต่ลิ้นและช่องปากของคนเรามีความสามารถในการปรับตัวที่ยอดเยี่ยม เพียงแค่ฝึกพูดคุยบ่อย ๆ อาการพูดไม่ชัดก็จะหายไปเองในเวลาอันรวดเร็ว

วิธีดูแลรักษาและทำความสะอาดเมื่อติดเครื่องมือยกฟัน

เพื่อให้การจัดฟันราบรื่น ไม่ว่าจะเป็นการจัดฟันแบบรัดยาง หรือการจัดฟันดามอน การดูแลรักษาไบร์ทยกฟันให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์คือสิ่งสำคัญ ควรปฏิบัติดังนี้

• หลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารที่มีความแข็งหรือเหนียวจัด เช่น น้ำแข็ง ถั่ว ลูกอม ก้อนกรวดในข้าว เพราะอาจทำให้วัสดุยกฟันบิ่น แตก หรือหลุดได้
• แปรงฟันอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะบริเวณรอบ ๆ ไบร์ทยกฟัน เพื่อไม่ให้เกิดแรงกระแทกที่รุนแรงเกินไป
• ใช้ไหมขัดฟันทำความสะอาดซอกฟันตามปกติ แต่ควรดึงเส้นไหมอย่างเบามือเมื่อผ่านบริเวณที่ติดเครื่องมือ
• หมั่นสังเกตพฤติกรรมตัวเอง พยายามอย่าเอาลิ้นไปเขี่ยหรือดุนวัสดุเล่น เพราะอาจทำให้ลิ้นเป็นแผลและทำให้วัสดุหลวมได้

ปรึกษาแผนการจัดฟันอย่างปลอดภัยที่ Veranda Dental Clinic

ปัญหาการสบฟันผิดปกติมีความซับซ้อนและต้องการความเชี่ยวชาญในการประเมินอย่างละเอียด ที่ Veranda Dental Clinic เรามีทีมทันตแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมดูแลและออกแบบแผนการจัดฟันให้เหมาะสมกับโครงสร้างช่องปากของแต่ละบุคคล ไม่ว่าจะมีภาวะฟันสบลึก ฟันสบคร่อม หรือฟันซ้อนเก เราพร้อมนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยมาวิเคราะห์เพื่อหาทางออกที่ดีที่สุด

นอกจากนี้ ทันตแพทย์ของเรายังให้ความสำคัญกับความสบายใจของคนไข้เป็นหลัก ในทุกขั้นตอนที่มีการติดเครื่องมือเสริมอย่างไบร์ทยกฟัน ทันตแพทย์จะอธิบายเหตุผล วิธีการดูแล พร้อมปรับแต่งเครื่องมือให้พอดี เพื่อลดความรู้สึกรำคาญและช่วยให้คนไข้สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างราบรื่น ภายใต้มาตรฐานความสะอาดและความปลอดภัย

สรุป การติดไบร์ทยกฟันช่วยให้การจัดฟันราบรื่นขึ้น

การติดไบร์ทยกฟันถือเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ช่วยปลดล็อกข้อจำกัดของการเคลื่อนฟัน ป้องกันความเสียหายของเครื่องมือ และผลักดันให้แผนการจัดฟันดำเนินไปได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ แม้ในช่วงแรกอาจจะต้องใช้ความอดทนในการปรับพฤติกรรมการกินไปบ้าง แต่ผลลัพธ์ของรอยยิ้มที่สวยงามและสุขภาพช่องปากที่ดีนั้นคุ้มค่าอย่างแน่นอน หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการสบฟัน หรือต้องการประเมินว่าตนเองต้องใช้เครื่องมือจัดฟันรูปแบบใด สามารถติดต่อสอบถามข้อมูลและนัดหมายเข้ามาปรึกษาได้ที่ Line OA : @verandadental เบอร์โทรศัพท์ 081-557-7057 และเฟซบุ๊กเพจ “Veranda Dental Clinic จัดฟัน ดาม่อน ผ่าตัดขากรรไกร” ทีมงานของเราพร้อมดูแลอย่างใกล้ชิดในทุก ๆ รอยยิ้ม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับการติดไบร์ทยกฟัน

ต้องติดไบร์ทยกฟันนานแค่ไหน เมื่อไหร่ถึงจะเอาออกได้?

ระยะเวลาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของปัญหาในแต่ละเคส โดยเฉลี่ยอาจใช้เวลาเพียงไม่กี่เดือน ทันตแพทย์จะเป็นผู้ประเมินและทำการกรอวัสดุออกให้เมื่อการสบฟันถูกปรับจนอยู่ในระดับที่ปลอดภัย และฟันสามารถเคลื่อนที่ได้โดยไม่กระแทกเครื่องมือแล้ว

สามารถแกะหรือถอดไบร์ทยกฟันออกเองได้ไหม?

สำหรับไบร์ทยกฟันแบบติดแน่น ไม่สามารถและไม่ควรพยายามแกะออกด้วยตัวเองเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ผิวฟันได้รับความเสียหาย หรือกระทบต่อแผนการรักษาจนฟันเคลื่อนผิดรูป หากรู้สึกเจ็บหรือรำคาญมาก ควรกลับมาพบทันตแพทย์เพื่อปรับแต่งให้เหมาะสม

หากไบร์ทยกฟันหลุดหรือสึกหรอ ควรทำอย่างไร?

หากวัสดุหลุดหรือแตกออก ไม่ต้องตกใจและไม่ควรพยายามติดกลับเอง ให้เก็บชิ้นส่วนนั้นไว้ (ถ้าหาเจอ) แล้วรีบติดต่อคลินิกเพื่อนัดหมายให้ทันตแพทย์ทำการประเมิน หรือติดให้ใหม่ ระหว่างรอให้หลีกเลี่ยงการเคี้ยวอาหารแข็ง ๆ ในบริเวณนั้น

หากเลือกจัดฟันแบบใส (Clear Aligner) จำเป็นต้องติดไบร์ทไหม?

โดยส่วนใหญ่แล้ว การจัดฟันใสมักไม่จำเป็นต้องติดไบร์ทยกฟัน เนื่องจากตัวชิ้นงานพลาสติกใสที่ครอบลงบนฟันจะทำหน้าที่คล้ายไบร์ทในการยกการสบฟันไปในตัวอยู่แล้ว ทำให้สามารถแก้ไขปัญหาฟันสบลึกได้โดยไม่ต้องพึ่งเครื่องมือเสริมประเภทนี้